حکمرانی نوآوری - راه نشان نوآوری و توسعه

در دنیای امروز، نوآوری دیگر محصول نبوغ فردی نیست؛ بلکه نتیجه‌ی تصمیم‌سازی، ساختار و حکمرانی هوشمندانه است. حکمرانی نوآوری (Innovation Governance) به مجموعه سیاست‌ها، ساختارها و فرآیندهایی اشاره دارد که باعث می‌شود ایده‌ها در یک نظام هدفمند به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل شوند. بدون چارچوب حکمرانی، حتی خلاق‌ترین ایده‌ها نیز ممکن است در بی‌نظمی، کمبود منابع یا تداخل تصمیم‌ها نابود شوند.

حکمرانی نوآوری مانند اسکلت یک زیست‌بوم خلاق عمل می‌کند. در این نظام، هر نهاد — از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها گرفته تا شرکت‌ها و دولت — نقش مشخصی دارد. هدف این است که بین بخش پژوهش، صنعت، سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری، جریان دانشی مداوم و دوطرفه برقرار شود. هنگامی که این هماهنگی به درستی شکل گیرد، یک کشور می‌تواند ظرفیت اختراعات، ثبت پتنت‌ها و تجاری‌سازی فناوری‌های خود را چندین برابر کند.

اما ایجاد حکمرانی نوآوری به معنای کنترل شدید نیست؛ بلکه درباره‌ی ایجاد «ظرفیت تصمیم‌گیری آگاهانه» است. یعنی به جای صدور دستور از بالا، نهادها یاد بگیرند چگونه تصمیم‌هایی مبتنی بر داده و تجربه بگیرند. در این مسیر، شفافیت، پاسخگویی، و استانداردسازی فرآیندهای نوآوری نقش حیاتی دارند. هر چقدر تصمیم‌ها مستندتر و داده‌محورتر باشند، نظام نوآوری پایدارتر و منصفانه‌تر خواهد بود.

از سوی دیگر، حکمرانی نوآوری باید هم‌زمان چابک و سازگار با تغییر باشد. فناوری‌ها و نیازهای جامعه با سرعتی بی‌سابقه دگرگون می‌شوند؛ بنابراین نظام حکمرانی نیز باید توان یادگیری و به‌روزرسانی خود را داشته باشد. نهادهایی که مسیر تصمیم‌گیری خود را به‌صورت بسته و بروکراتیک نگه می‌دارند، دیر یا زود از چرخه‌ی رقابت جهانی حذف می‌شوند.

حکمرانی موفق در نوآوری، ترکیبی از «داده، اختیار و اعتماد» است. داده، ابزار شناخت واقعیت است؛ اختیار، تضمین‌کننده‌ی اقدام؛ و اعتماد، پیوند‌دهنده‌ی تمام اجزای اکوسیستم. کشوری که بتواند بین این سه عنصر تعادل برقرار کند، می‌تواند از نوآوری نه‌فقط به‌عنوان ابزار اقتصادی، بلکه به‌عنوان پایه‌ای برای توسعه فرهنگی و انسانی بهره ببرد.

و حالا معما:
فرض کنید سه کشور A، B و C با منابع تقریباً مشابه فعالیت‌های نوآورانه دارند. کشور A تمرکز را بر نوآوری فردی گذاشته، کشور B بر سیاست‌گذاری دولتی، و کشور C بر ساختار ترکیبی میان دولت، صنعت و دانشگاه. اگر بخواهید فقط یکی را برای موفقیت پایدار در ده سال آینده انتخاب کنید، کدام را برمی‌گزینید — و چرا؟